मुंबई 26/11 हल्ला: कॅनडाचा तहव्वूर राणा मुंबईसाठी डॉक्टर मृत्यू कसा झाला?

२६/११ हल्ला: २६ नोव्हेंबर २००८ च्या दहशतवादी हल्ल्याप्रकरणी आतापर्यंत फक्त अजमल कसाबला फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे. या हल्ल्याशी संबंधित आणखी दोन आरोपी फाशीच्या प्रतीक्षेत आहेत. एक अबू जुंदाल पाकिस्तानच्या छावणीतील दहशतवाद्यांचा हस्तक होता आणि दुसरा आहे तहव्वूर राणाज्याच्यावर या कटाचा सूत्रधार असल्याचा आरोप आहे. अबू जुंदालला भारताने पकडले असून तो मुंबईच्या तुरुंगात आहे मात्र तहव्वूर राणा सध्या अमेरिकेत आहे. अमेरिकन कोर्टाने त्याला भारताकडे प्रत्यार्पण करण्यास मंजुरी दिल्याचे वृत्त आहे.

तहव्वूर राणा हे पाकिस्तानी लष्करात डॉक्टर होते

एकेकाळी पाकिस्तानी लष्करात डॉक्टर असलेल्या तहव्वूर राणाची ही कथा आहे. २६ नोव्हेंबर २००८ च्या मुंबई हल्ल्याच्या कटात सामील असल्याचा आरोप त्याच्यावर आहे. हा हल्ला भारत कधीही विसरू शकणार नाही अशी जखम आहे. 26 नोव्हेंबरच्या रात्रीपासून 29 नोव्हेंबरच्या सकाळपर्यंत मुंबईत मृत्यू आणि विध्वंसाचे दृश्य होते. पाकिस्तानातून समुद्रमार्गे आलेल्या दहा दहशतवाद्यांनी मुंबईचे रेल्वे स्टेशन, पंचतारांकित हॉटेल्स, हॉस्पिटल आणि ज्यू सेंटरला लक्ष्य केले. त्या दहापैकी फक्त एक अजमल कसाब जिवंत पकडला गेला, बाकीचे नऊ चकमकीत मारले गेले.

राणा कसा पकडला गेला?

अजमल कसाबवर भारतात खटला चालवण्यात आला आणि २०१२ मध्ये त्याला फाशी देण्यात आली. पण, त्या हल्ल्याच्या एका वर्षानंतर, आणखी दोन नावे समोर आली, जे या भयानक कटाचे खरे पात्र होते. हे पाकिस्तानी वंशाचे अमेरिकन डेव्हिड हॅडली आणि पाकिस्तानी वंशाचे कॅनेडियन तहव्वूर राणा होते. या दोघांना अमेरिकन गुप्तचर संस्था एफबीआयने शिकागो येथून अटक केली होती. तथापि, ही अटक एका वेगळ्या प्रकरणात करण्यात आली होती, ज्यामध्ये ते डॅनिश वृत्तपत्रावर हल्ला करण्याचा कट रचत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.

राणा दहशतवादी कटाचा भाग आहे

एफबीआयने केलेल्या कठोर तपासानंतर हेडलीने मुंबई हल्ल्याच्या ठिकाणांचा शोध घेतल्याची कबुली दिली. त्यांनी पाच वेळा भारतात फिरून ज्या ठिकाणी हल्ला होणार होता त्या ठिकाणांची पाहणी केली. हा कट लष्कर-ए-तैयबाने रचल्याचेही त्यांनी सांगितले. आपली ओळख लपवण्यासाठी त्याने तारदेव परिसरात ‘फर्स्ट वर्ल्ड इमिग्रेशन सर्व्हिसेस’ या इमिग्रेशन कंपनीचे कार्यालय उघडले. या कंपनीचा मालक तहव्वूर राणा होता आणि तिच्या जगभरात शाखा होत्या.

तहव्वूर राणा यांचा जन्म 1961 मध्ये पंजाब, पाकिस्तानमध्ये झाला. ते पाकिस्तानी लष्करात डॉक्टर होते आणि कॅप्टन पदावर होते. 1997 मध्ये ते सैन्य सोडले आणि पत्नीसह कॅनडामध्ये स्थायिक झाले. 2001 मध्ये त्यांना कॅनडाचे नागरिकत्व मिळाले. तथापि, तो शिकागो येथे राहत होता आणि तिथून त्याची इमिग्रेशन कंपनी चालवत होता.

हल्ल्यासाठी राणा मुंबईत आला होता

शिकागोमध्ये तो त्याचा जुना मित्र डेव्हिड हेडलीला भेटला. हेडलीने पाकिस्तानातील लष्कर-ए-तैयबाच्या प्रशिक्षण शिबिरात दहशतवादाचे प्रशिक्षण घेतले होते. पाकिस्तानी गुप्तचर संस्था आयएसआयच्या मेजर इक्बालने मुंबईतील हल्ल्याच्या कटात या दोघांचाही समावेश केला होता. हल्ल्याच्या तयारीसाठी राणा स्वत: पत्नीसह मुंबईत आला आणि त्याच ताजमहाल हॉटेलमध्ये राहिला, जे नंतर हल्ल्याचे लक्ष्य बनले.

काय म्हणाले हॅडली?

अमेरिकेत अटक झाल्यानंतर हेडलीने आपला आणि राणाचा संपूर्ण कट भारतीय अधिकाऱ्यांसमोर उघड केला. अमेरिकन कोर्टाने हेडलीला 35 वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली होती, मात्र मुंबई हल्ल्यातून राणा निर्दोष सुटला होता. मात्र, डेन्मार्कविरुद्ध कट रचल्याबद्दल त्याला 14 वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा झाली. दरम्यान, भारताने मुंबई हल्ल्यातील आणखी एक आरोपी अबू जुंदालला अटक केली. हेडलीला न्यायालयाने माफी दिली आणि सरकारी साक्षीदार बनवले. व्हिडिओ कॉलद्वारे हेडलीने मुंबई न्यायालयात हल्ल्याची संपूर्ण कहाणी सांगितली आणि तहव्वूर राणाच्या भूमिकेवर प्रकाश टाकला.

राणाच्या प्रत्यार्पणाला मान्यता

हेडलीच्या वक्तव्यानंतर भारताने अमेरिकेकडे राणाच्या प्रत्यार्पणाची मागणी केली होती. अमेरिकेने प्रत्यार्पण कराराअंतर्गत त्याला भारतात पाठवण्याचे मान्य केले. पण, राणाने या आदेशाला अमेरिकन कोर्टात आव्हान दिले. या प्रकरणात आपल्याला गोवले जात असल्याचा दावा त्यांनी केला. अमेरिकन कोर्टाने त्यांचा युक्तिवाद फेटाळला. जानेवारीमध्ये उच्च न्यायालयानेही त्यांचे अपील फेटाळले होते. आता तहव्वूर राणाला भारतात आणण्याच्या आशा वाढल्या आहेत. जर तो भारतीय न्यायालयात दोषी सिद्ध झाला तर त्याला फाशीशिवाय दुसरी कोणतीही शिक्षा योग्य होणार नाही.