श्री छत्रपती शिवाजी APMC मार्केट यार्डमध्ये उघड्यावर कचऱ्याचे साम्राज्य
देशाच्या अन्नपुरवठा साखळीवरच धोका; प्रशासनाची गंभीर उदासीनता उघड
पुणे | गुलटेकडी
श्री छत्रपती शिवाजी APMC मार्केट यार्ड, गुलटेकडी, पुणे – 411037 (भारताचा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा घाऊक कृषी बाजार) येथे आणि आजूबाजूच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर उघड्यावर कचरा, प्लास्टिक, जैविक व संभाव्य घातक कचरा साठवला जात असल्याचे धक्कादायक चित्र समोर आले आहे. या गंभीर परिस्थितीमुळे Solid Waste Management Rules, 2016 चे थेट उल्लंघन होत असून सार्वजनिक आरोग्य, 
अन्नसुरक्षा आणि पर्यावरण यांना मोठा धोका निर्माण झाला आहे.
दररोज सुमारे २०,००० ते ३०,००० व्यापारी, हमाल, ट्रान्सपोर्टर, वाहनचालक व खरेदीदार या बाजारात ये–जा करतात. बाजाराच्या आजूबाजूला ७,००० ते ८,००० नागरिक वास्तव्यास आहेत. मात्र गेल्या अनेक महिन्यांपासून बाजार परिसर, रस्त्याच्या कडेला व वाहतूक मार्गांवर कचरा वेळेवर उचलला जात नसल्याने अंदाजे १२ ते १५ टन कचरा साचून राहिला आहे. प्रत्यक्ष परिस्थितीनुसार हा कचरा १५ ते १८ मोठ्या डंपर ट्रक भरतील इतका आहे—जे संपूर्ण व्यवस्थेचे प्रणालीगत अपयश दर्शवते.
झोपडपट्टीतील मुलांच्या आरोग्यावर थेट घाला
या कचरा डंपिंग क्षेत्रालगत झोपडपट्टी असून, लहान मुले याच कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यांमध्ये उघड्यावर शौच, स्नान व दैनंदिन स्वच्छतेची कामे करत असल्याचे आढळून आले आहे. ही परिस्थिती अमानवीय असून Public Health Emergency निर्माण करणारी आहे. शौचालयांच्या अभावामुळे बाजारातील कामगार, चालक व नागरिकही याच भागाचा वापर करीत असल्याने संसर्गजन्य आजारांचा धोका अनेकपटींनी वाढला आहे.
दुर्गंधी, रोगराई आणि अपघातांचा धोका
उघड्यावर पडलेल्या कचऱ्यामुळे तीव्र दुर्गंधी, माशा, उंदीर, कुत्रे व भटकी जनावरे यांचा सुळसुळाट वाढला असून रोगराई व अपघातांची शक्यता निर्माण झाली आहे. इतक्या संवेदनशील राष्ट्रीय अन्नबाजाराच्या परिसरात अशी अवस्था असणे ही अन्नदूषण व साथीच्या रोगांना निमंत्रण देणारी बाब आहे.
जबाबदारी ढकलण्याचा खेळ
या संपूर्ण प्रकरणात Pune Municipal Corporation, Shri Chhatrapati Shivaji APMC Market Yard प्रशासन आणि Maharashtra Pollution Control Board यांनी एकमेकांवर जबाबदारी ढकलत कोणतीही ठोस कारवाई केलेली नाही. हे सरळ कर्तव्यातील कसूर आणि प्रशासकीय अपयशाचे उदाहरण आहे. अर्जासोबत जोडलेली छायाचित्रे परिस्थिती किती दीर्घकाळ गंभीर व धोकादायक आहे, हे स्पष्ट करतात.
कायद्यांचे उल्लंघन आणि मूलभूत हक्कांवर घाला
Solid Waste Management Rules, 2016 मधील नियम 4, 15 व 22 नुसार उघड्यावर कचरा टाकणे बेकायदेशीर आहे.
सार्वजनिक आरोग्य, अन्नसुरक्षा व पर्यावरणाला गंभीर धोका निर्माण झाला आहे.
लहान मुलांना कचऱ्यात शौच करण्यास भाग पाडले जाणे हे मानवी हक्कांचे उल्लंघन आहे.
स्वच्छ व सुरक्षित पर्यावरणाचा हक्क हा भारतीय संविधानातील अनुच्छेद 21 अंतर्गत मूलभूत हक्क आहे.
Swachh Bharat Mission (Urban) च्या उद्दिष्टांचे येथे उघड अपयश दिसून येते.
तातडीच्या कारवाईची गरज
हा प्रश्न केवळ स्थानिक नसून राष्ट्रीय अन्नपुरवठा साखळी, सार्वजनिक आरोग्य आणि पर्यावरणाशी थेट संबंधित आहे. त्यामुळे संबंधित यंत्रणांनी संयुक्त पाहणी करून तात्काळ कचरा हटवणे, वैज्ञानिक पद्धतीने विल्हेवाट लावणे, जबाबदार अधिकाऱ्यांवर कारवाई करणे आणि भविष्यात अशी परिस्थिती टाळण्यासाठी कायमस्वरूपी कचरा व्यवस्थापन प्रणाली लागू करणे अत्यावश्यक आहे.
Crime Maharashtra Live News या प्रकरणावर सातत्याने लक्ष ठेवून असून, प्रशासनाने त्वरित पावले उचलली नाहीत तर हा विषय न्यायालयीन व राष्ट्रीय पातळीवर नेला जाईल, असा इशारा नागरिकांकडून दिला जात आहे.
नियम व अटी / Disclaimer:
वरील माहिती विविध ओपन सोर्स माध्यमांतून, सोशल मीडियातील चर्चांमधून तसेच उपलब्ध असलेल्या सार्वजनिक वाचन-सामग्रीवर आधारित आहे. “क्राईम महाराष्ट्र लाईव्ह न्युज” (Crime Maharashtra Live News) व त्याचे संपादक, प्रतिनिधी किंवा संबद्ध कर्मचारी या माहितीच्या संपूर्ण सत्यतेचा दावा करत नाहीत.ही माहिती केवळ जनहितार्थ, समाजजागृती व चर्चेसाठी प्रसिद्ध करण्यात आलेली आहे. कृपया वाचक/दर्शकांनी संबंधित अधिकृत यंत्रणांकडून खातरजमा करूनच कोणताही निर्णय घ्यावा. या माहितीमध्ये काही बाबी चुकीच्या, अपूर्ण किंवा कालांतराने बदललेल्या असू शकतात. त्यामुळे कोणतीही कायदेशीर अथवा प्रशासकीय कृती करण्यापूर्वी अधिकृत स्रोताची खात्री करणे अत्यावश्यक आहे.. तथापि, या बातम्यांमुळे उद्भवणाऱ्या कोणत्याही गैरसमज किंवा नुकसानीस Crime Maharashtra Live News जबाबदार राहणार नाही.> टीप: जर कोणाला आमच्या बातमीबाबत आक्षेप असल्यास, कृपया आम्हाला [crimemaharashtra.live@gmail.com] वर संपर्क करा.मोबाईल नंबर 7744808833
